औषधी वनस्पती माहिती व उपयोग, औषधी वनस्पती नावे मराठी

नमस्कार, आज आपण या लेखामध्ये औषधी वनस्पती माहिती व उपयोग, औषधी वनस्पती नावे मराठी, प्राचीन काळापासून रोगावर ईलाज म्हणून माणूस विविध प्रकारच्या औषधी वनस्पतीचा उपयोग करत आला आहे. औषधी वनस्पतीची झाडे ही जास्त करून जंगलामध्ये आढळून येतात किवा त्यांना आपल्या शेतामध्ये लावले जाते.  झाडाची मुळे, फांद्या, पाने, फुले, फळे, बियाणे आणि झाडाची साल देखील उपचारासाठी वापरली जातात. 

वनस्पतींचा हा औषधी गुणधर्म त्यामध्ये असलेल्या काही रासायनिक पदार्थांमुळे होतो, ज्यामध्ये मानवी शरीरावरच्या कृतींवर विशिष्ट क्रिया असते. मुख्य औषधी वनस्पतींमध्ये अगर एर्गट, एकोनाइट, मद्य, जळप, हिंग, मदार, सिया, लसूण, आले, हळद, चंदन, बेलाडोना, तुळस, कडुनिंब, अफू, क्विनाइन इ.

औषधी वनस्पती माहिती व उपयोग

 

औषधी वनस्पती माहिती व उपयोग (Medicinal Information)

1. तुळस (Basil)

तुळस ही आपल्या आसपास किवा घरामध्ये काहीही न करता उगवून येते, त्यामुळे तुळस ही प्रत्येकाच्या घरामध्ये उगवून येते. तुळशीची हिंदू धर्मामध्ये पुजा केली जाते, व भगवान विष्णु चे आवाढते झाड आहे.

तुळशीची झाडे घरामध्ये किवा आंगणात लावल्याने मच्छर आणि किडे घरामध्ये येत नाहीत. आपण रोज तुळशीची पाने खाल्याने आपल्या शरीरातील रक्त शुद्ध होते. तुळशीच्या पाने रोज खाल्याने शरीरसाठी फायदेशीर आहे. तसेच सर्दी, खोकला घालवण्यासाठी चहा मध्ये तुळशीची पाने टाकून पील्याने आपल्याला याचा फायदा होऊ शकतो. 

हे ही वाचा 

2. कोरफड (Aloe Vera)

कोरफड ही एक खूप महत्वाची वनस्पती आहे, ह्याची लागवड शेतामध्ये किवा घराशेजारी केली जाते. यामध्ये वेगवेगळ्या प्रकारचे पोषक पदार्थ आढळून येतात जे आपल्या शरिरासाठी किवा त्वचासाठी खूप फायदेशीर आहे. कोरफड ही त्वचामध्ये होणारे डाग यापासून आपल्याला वाचवते

कोरफड आपल्या चेर्‍याला लावल्याने आपल्याला आपला चेहरा फ्रेश वाटू लागतो व चेहर्‍यावर एक नवीन चमक वाटू लागते. तसेच हे चेहर्‍यावर कोणत्याही प्रकारचे डाग होऊ देत नाही.

वजन कमी करण्यासाठी कोरपडीचा उपयोग केला जातो तसेच याचा उपयोग मधुमेह जशा आजारापासून वाचवण्यासाठी केला जातो. कोरपड ही आपल्या घराच्या अंगनाभोवती किवा घरावर लावली जाते, तसेच यासाठी जास्त पानी देण्याची गरज पडत नाही. 

3. पुदीना (Mint)

पुदीना जास्त करून जिथे पाणी आहे त्या ठिकाणी आढळून येतो. हा बागेमध्ये किवा जिथे विहीर आहे त्या ठिकाणी आढळून येतो. याचा उपयोग पुदीना चटणी बनवण्यासाठी केला जातो, व त्याचा वास व चवीचा आनंद आपण चांगल्या प्रकारे घेऊ शकतो.

याचा जास्त उपयोग उन्हाळाच्या सीजन मध्ये गरम हवे पासून वाचवण्यासाठी सरबत म्हणून केला जातो. याचे सेवन केल्याने पोटदुखी कमी होते. तसेच हे त्वचाशी काही समस्या असतील तर पुदिना आपल्याला लाभदायक ठरतो. काली मिरची, हिंग आणि जिरे हे मिक्स करून सेवन केल्याने उलटी पासून सुटकरा मिळतो.

4. अश्वगंधा (Ashwagandha)

याची झाडाच्या मुळया किवा घोड्याच्या मूत्र जसा वास येतो, यासाठी याचे नाव अश्वगंधा पडले आहे. याचा उपयोग शरिरामधील ताकद वाढवण्यासाठी केला जातो. याचा उपयोग आयुर्वेदिक औषधे बनवण्यासाठी खूप मोठ्या प्रमाणात केला जातो. तसेच याचा उपयोग गुटणे दुखण्यावरती केला जातो, तसेच खोकला आणि अस्थमा अशा आजारावरती देखील याचा उपयोग केला जातो.

5. आवळा (Awla)

आवळा या वनस्पती चेनाव एम्ब्लिका ऑफिसिनलिस आहे आणि ही युफोर्बिया कुल याच्या अंतर्गत येते. याच्या फळामध्ये विटमिन सी भरपूर प्रमाणात आढळून येते. आवळा फळे रेफ्रिजरेंट, रेचक आणि लघवीचे प्रमाण वाढवणारा पदार्थ आहेत. हे पोटातील विकार दूर करते आणि डोळा दृष्टी कमी करते, हारा आणि बहेरा सह त्रिफळा पावडर, औषधी गुणधर्म असलेली भारतीय हिरवी फळे येणारे एक झाड, मुरब्बा इ. आमला फळापासून बनवतात.

6. कडुलिंब (Neem)

कडुलिंब हा औषधी दृष्टीकोनातून खूप महत्वाचा आहे. हा भारत आणि पाकिस्तान मध्ये जास्त करून सापडला जातो. कडुलिंबाचे मुळ्यापासून ते पाना पर्यत्न सगळे भाग औषध म्हणून वापरले जातात.

झाडाची पाने पाचक, गंधमय आणि कफकारक आणि जंतुनाशक असतात. पानांचा रस अनेक त्वचेच्या रोग आणि कावीळच्या उपचारात वापरला जातो. हे कीटकनाशक म्हणूनही वापरले जाते. आपल्या देशात कडुनिंबाचे तुकडे प्राचीन काळापासून डेटाॉन म्हणून वापरले जातात आहेत. 

7. बेल (Bell)

बेल हे रुटासी कुटुंबातील एक सदस्य आहे आणि हा जगभरात आढळते. फळांचा वापर शक्तिवर्धक आणि रक्त-विरोधी प्रवाह म्हणून केला जातो. अतिसार, आतड्यांसंबंधी अस्वस्थता आणि बद्धकोष्ठतेवर उपचार करण्यासाठी उपयुक्त आहे. द्राक्षांचा पेला देखील द्राक्षांचा वेल पासून बनविला जातो. 

औषधी वनस्पती नावे मराठी (Names of Herbs Marathi)

क्रमांक वनस्पती नाव उपयोग
01 सर्पगंधा उच्च रक्तदाब (Hiper tension), सर्पदंश किवा गुप्त रोगांवरती उपचार म्हणून केला जातो.
02 कलिहारी खोटी गर्भधारणा (false pregnancy) किवा अनियमित मासिक पाळी (menstruation) याच्या उपचारासाठी 
03 बेडडॅम स्पा. कॉड पेरिता आणि कोनादथ संधिवात आणि संधिवाताचा रोग आणि स्नायूंच्या वेदनांवर उपचार.
04 निळा-व्हेंडा त्याची निळे फळे औषधांसाठी वापरली जातात.
05 सायकॅड्स स्टार्च, न्यूरोलॉजिकल रोग आणि पार्किन्सनचा स्त्रोत.
06 कूठ/कुष्ठ जळजळविरोधी औषध त्याच्या मुळांच्या तेलासाठी आणि अत्तरासाठी वापरली जाते. कीटकनाशकांसाठी उपयोग
07 लेडीज स्लीपर ऑर्किड चिंता किंवा चिंता / निद्रानाश साठी वापरले स्नायू वेदना बाबतीत मलम म्हणून वापरा.
08 लाल व्हेंडा ऑर्किड चिखलासाठी वापरली जाते.
09 सर्पदंश केंद्रीय मज्जासंस्था, शांती, प्रदाता औषध, उच्च रक्तदाब, ब्रोडिरेडिया माओ, सीस, टोसिस आणि थरथरणे इत्यादींच्या विकारांच्या उपचारांमध्ये वापरले जाते.
10 ट्री फर्न

औषधी वनस्पतिची माहिती

नमस्कार मित्रांनो आज आपण या लेखात औषधी वनस्पतिची माहिती याबाधल संपूर्ण माहिती करून घेण्याचा प्रयत्न केला, आज आपण यामध्ये औषधी वनस्पती माहिती व उपयोग, औषधी वनस्पती नावे मराठी याविषयी माहिती करून घेतली. मी दिलेली माहिती तुम्हाला समजली असेल व दुसरेकडे जाण्याची गरज पडणार नाही. यामध्ये तुम्हाला काही शंका किवा अधिक कोणत्या विषयावर माहिती हवी असेल तर commend मध्ये जरूर कळवा. 

 

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *